الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
178
تفسير مجمع البيان (فارسى)
تنوين و الف . تفسير : ( اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ) اين امريست از خداى سبحان به پيغمبر ( ص ) كه بخواند بنام پروردگارش و اينكه او را بنامهاى نيكوى او بخواند ، و در تعظيم اسم تعظيم و بزرگداشت مسمّى و صاحب اسم است براى اينكه اسم ذكر صاحب اسم است به آنچه مخصوص اوست ، پس راهى بسوى تعظيم او نيست مگر به معناى آن و براى همين بزرگ نميدارد اسم خدا حق بزرگداشتن مگر آنكه عارف به آن و معتقد بعبادت او باشد و براى همين خداوند سبحان فرمود ، قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى بگو يا اللَّه بخوانيد و يا رحمان بگوئيد هر چه بخوانيد پس براى او نامهاى خوبى است ، و فرمود ، سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى پس باء ( باسم ) زايد است و بيانش اقراء اسم ربّك است و بيشتر مفسّرين بر اين عقيدهاند كه اين اوّلين سورهاى است از قرآن كه نازل شده و اوّل روزى كه جبرئيل ( ع ) بر رسول خدا ( ص ) نازل شد در حالى كه آن حضرت در كوه حراء ايستاده بود آن روز ( بعث بيست و هفتم ماه رجب ) بود او را پنج آيه از اوّل اين سوره آموخت . و بگفتهء بعضى اوّل سورهاى كه از قرآن بر آن حضرت نازل شد سوره يا ايّها المدثر ، بود كه ذكر آن گذشت و بگفته برخى اوّل سوره كه بر رسول خدا نازل گرديد فاتحه الكتاب بود ، حاكم ابو عبد اللَّه حافظ باسنادش آن را از ابى ميسره عمرو بن شرجيل روايت نموده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بخديجه كبرى ( ع ) فرمود كه من هر گاه تنها ميشوم صدايى مى